۰
سه شنبه ۲۵ دی ۱۳۹۷ ساعت ۱۳:۲۵

نیجریه؛ دروازه ورود ايران به بازار پررونق غرب آفریقا

نیجریه؛ دروازه ورود ايران به بازار پررونق غرب آفریقا
به گزارش اسلام تایمز؛ کشور راهبردی نیجریه واقع در منطقه غرب آفریقا به عنوان پرجمعیت ترین و بزرگ ترین صادرکننده نفت آفریقا و بزرگ ترین قدرت اقتصادی قاره با تولید ناخالص داخلی ۳۷۶.۳ میلیارد دلار ، دارا بودن ذخائر ارزشمند طبیعی به ویژه نفت و گاز ، ثبات سیاسی و رشد اقتصادی تدریجی – که در سال 2018 به 2.8 درصد بالغ گردیده است – و بهره گیری از شاخص های کلیدی نظیر رشد تولید ناخالص داخلی (GDP)، واردات سرمايه ، ثبات نرخ ارز و بهبود سهولت انجام کسب و کار یکی از کشورهای هدف جمهوری اسلامی ایران در زمینه توسعه مناسبات اقتصادی با کشورهای مناطق چهارگانه قاره آفریقا بشمار می رود.
در این نوشتار تلاش می گردد پتانسیل و ظرفیت خاص این کشور در زمینه های مختلف بر مبنای نهائی سازی برنامه راهبردی توسعه صادرات غیرنفتی ایران به قاره آفریقا بطور مختصر ، مفید و عملیاتی به عموم مردم و علاقمندان به فعالیت های اقتصادی با قاره آفریقا واکاوی و معرفی شود.


جایگاه نیجریه در عرصه جهانی:
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
جمهوری فدرال نيجريه با مساحت 923768 كيلومتر مربع در ساحل غربي آفريقا و در مجاورت كشورهای كامرون در شرق ، چاد در شمال شرق ، نيجر در شمال و بنين در غرب واقع شده و اقيانوس اطلس و خليج گينه نيز از سمت جنوب اين كشور را دربرگرفته‌اند. نیجریه از نظر وسعت چهاردهمين كشور پهناور آفريقا و بزرگ‌ترين كشور ساحل خليج گينه در منطقه غرب آفريقا است. بر اساس آخرین برآورد سال  2018 میلادی نيجريه در حدود يكصد و نود و پنج ميليون نفر را در خود جاي داده و از اين نظر پرجمعيت‌ترين كشور قاره آفريقا محسوب مي‌شود.
در اين كشور در حدود 250 قبيله زندگي مي‌كنند كه از نظر زبان و آداب و رسوم متفاوت از يكديگر مي‌باشند. مهم‌ترين قبايل كشور كه نقش مهمي نيز در تحولات سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي اين كشور ایفا می نمایند عبارتند از:   "هوسا  " ،   "يوروبا  " ،   "ايبو  " ،   "فولاني  " ،   "كانوري  " ،   "تيو  " ،   "ايجاو  " و   "ادو  ".
پايتخت نيجريه از زمان استقلال (1960) تا سال 1990 شهر بندري لاگوس واقع در جنوب نيجريه بود . در سال 1991 میلادی مركزيت سياسي كشور به شهر ابوجا انتقال يافت با اين حال لاگوس همچنان به عنوان پايتخت تجاري نيجريه و مركز تمام تصميم‌گيري‌ها درنظر گرفته می شود . ديگر شهرهاي مهم اين كشور عبارتند از: ايبادان، كانو، ايلورين و زاريا.


اقتصاد:
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
کشور نیجریه با دارا بودن منابع و معادن غنی و طبیعی فراوان من جمله نفت ، گاز طبیعی، ذغال‌سنگ، طلا، سنگ آهن، سنگ آهک، سرب ، روی ، قلع ، كبالت و خاک بسیار حاصلخیز کشوری بالقوه ثروتمند محسوب می گردد. اقتصاد نيجريه از بدو استقلال متكي بر نفت بوده و اين كشور با تولید حدود دو میلیون بشکه نفت در روز نزديك به 3 درصد از ذخاير نفت جهان را در خود جاي داده است. نفت‌خام  نیجریه از نوع سبک و شیرین بوده و بدلیل آن که سولفور آن پایین است در تولید دیزل، سوخت جت و بنزین کارایی بسیار بالایی دارد.
بیش از نود درصد از درآمد ارزی نیجریه از طریق صادرات نفت تامین می گردد ؛ به موازات آن توليد محصولات كشاورزي نيز در ساختار اقتصادي كشور نقش قابل توجهي دارد و نيجريه یکی از  بزرگ‌ترين كشورهاي توليد كننده بادام زميني، روغن نارگيل و كاكائو قلمداد می گردد. صنعت گردشگري از دیگر منابع درآمد دولت محسوب می شود .کشور نیجریه در عین حال از نظام توسعه یافته ای در بخش‌های حقوقی، مالی، حمل‌ونقل و ارتباطات و بازار بورس اوراق بهادار برخوردار است بگونه ای که بازار بورس اوراق بهادار این کشور دومین بورس بزرگ در قاره آفریقا بشمار می رود.
براساس جدیدترین آمار ؛ ذخائر طلا و ارز خارجی این کشور در سال 2017 ، 47.6 میلیارد ، تراز بازرگانی نیجریه در سال  2017 مبلغ 40.81 میلیارد دلار صادرات و  35.24  میلیارد دلار واردات و تولید ناخالص داخلی نیجریه در سال 2017 ، 394 میلیارد دلار (رتبه سی ام جهان) بوده است . بدهی های خارجی این کشور در سال 2017 نیز 35.23 میلیارد دلار برآورد گردیده است . مجموع سرمایه مستقیم خارجی جذب شده در سال  2017 ، 3.4 میلیارد دلار اعلام گردیده و دو موسسه اعتبارسنجی بین المللی معتبر Standard and Poor's و Fitch Ratings جایگاه این کشور را از نظر چشم انداز اقتصادی پایدار خوانده اند . صادرات عمده نیجریه عبارت است از: نفت و فراورده های نفتی، سبزیجات، غذای فراوری شده، نوشیدنی، کنجد، سرکه، بادام هندی، بادام زمینی، زنجبیل، چای ترش، تنباکو، کاساوا، کاکائو ، لاستیک و آلیاژهای آلومینیوم.
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
علیرغم پتانسیل و ظرفیت های والای کشور نیجریه و بهره مندی از ذخائر ارزشمند طبیعی ، اقتصاد نيجريه در طول 5 دهه و نیم پس از استقلال با فراز و نشيب‌هاي زيادي مواجه بوده و مردم اين كشور با وجود ذخاير و منابع عظيم طبيعي مشكلات فراواني را پست سر نهاده اند كه عمدتاً ناشي از سوء مديريت مسئولان عالي‌رتبه كشور بوده است. اتخاذ سیاست های غلط و نامناسب اقتصادی طي چند دهه گذشته ، اتكاء دولت نیجریه به درآمدهاي نفتي و بي‌توجهي به بخش معادن و كشاورزي ، تاثیرپذیری کامل اقتصاد كشور از تحولات قيمت جهاني نفت ، تبعیت از سیاست های دیکته شده بانك جهاني و صندوق بين‌المللي پول ، اجراء ناقص خصوصي‌سازي در سطح كشور ، سیاست های غلط اقتصادی نظامیان در هنگام تصدی دولت ، حملات تروریستی گروه بوکوحرام (از سال 2009 تاکنون) و از همه مهم تر فساد گسترده اداری و مالی دولتمردان عالیرتبه نیجریه از مشکلات قابل توجه این کشور طی نیم قرن گذشته محسوب می شوند که جامعه و اقتصاد اين كشور را همواره تحت فشار قرار داده است.


تاریخ سیاسی:
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
تا پيش از ورود استعمارگران اروپايي به اين كشور، حكومت‌هاي پادشاهي متعددي در مناطق مختلف نيجريه از جمله شمال وجود داشتند. پرتغالي‌ها نخستين‌بار در قرن شانزدهم وارد اين كشور شده و مناطقي از آن را تحت اشغال خود درآوردند. امپراطوري انگلستان نیز در اواخر قرن نوزدهم با ورود به نيجريه به تدريج سرتاسر كشور را تحت اشغال خود درآورد. نيجريه تا پايان جنگ جهاني دوم بصورت مستقيم توسط كارگزاران انگليسي اداره مي‌شد و بوميان هيچ نقشي در حاكميت سياسي كشور خود نداشتند.
پس از خاتمه جنگ جهاني دوم و با رشد نهضت‌هاي آزاديبخش در اين كشور به تدريج انگليسي‌ها در مقابل بوميان سياه‌پوست عقب‌نشيني نموده و نوعي خودمختاري موقت را به اين كشور اعطا نمودند كه براساس آن نيجريه به فدراسيوني متشكل از ايالات غربي، شمالي و شرقي تقسيم شد. با اوج‌گيري قيام‌هاي مردمي در بخش‌هاي مختلف نيجريه در دهه 1950 كه با حوادث مختلفي همراه بود سرانجام این کشور در سال 1960 به استقلال كامل دست يافت و  " الحاج سر ابوبكر تافاواباله وا "( Alhaji Sir Abubakar Tafawa Balewa  )  در سمت نخست وزير اجرائی  اولين كابينه دولت را تشكيل داد.
چندی بعد، كشور سيستم جمهوري را برگزيد و دكتر   "نامید آزيكيوه  " (Nnamdi Azikiwe) به عنوان نخستين رئيس جمهور كشور قدرت را بدست گرفت. در سال 1966 گروهي از نظاميان قبيله ایگبو با كودتا عليه دولت قدرت را در دست گرفتند كه در واقع سرآغازي بود بر كودتاهاي نظامي اين كشور. در سال 1967 با شدت گرفتن منازعات گسترده قومي ، جنگ داخلي تجزيه طلبانه خشونت باری موسوم به "  جنگ بيافرا   " در اين كشور آغاز گردید كه منجر به كشته و زخمي شدن هزاران نفر از مردم اين كشور شده و خسارات فراواني ببار آورد[1]. در سال 1975 ژنرال   " مورتالا محمد  " (General Murtala Mohammed) عليه حكومت نظامي وقت به رهبري   "ژنرال يعقوب گوون  "(General Yakubu Gowon ) كودتا كرد و خود قدرت را در دست گرفت ولي يك سال بعد در سال 1976 طي كودتاي ژنرال   " اولسگون اوبا سانجو" (Major-General Olusegun Obasanjo) به قتل رسيد.
اوبا سانجو در سال 1979 طي انتخاباتي عمومي دولت را به "الحاج عثمان شهو شاكاري" (Shehu Shagari )  واگذار كرد و او نيز در سال 1983 توسط ژنرال"محمد بوهاري" (  Muhammadu Buhari )  و طي يك كودتاي نظامي بدون خونريزي از حكومت بركنار شد. در دهه های 1980 و 1990 چند كودتاي نظامي ديگر در اين كشور صورت گرفت و پس از بركناري ژنرال بوهاري در سال 1985 ، ژنرال"ابراهيم بابانگيدا" (General Ibrahim Babangida) طي كودتايي وي را سرنگون ساخت. حاكميت بابانگیدا كه توأم با اصلاحاتي بود تا سال 1993 ادامه يافت و در نهايت ژنرال "ساني آباچا" (General Sani Abacha )  قدرت را در دست گرفت.
پس از درگذشت آباچا در سال 1998 ، ژنرال "عبدالسلامي ابوبكر" (General Abdul salami Abu-Bakr ) حاكميت كشور را عهده دار گشت و پس از مدتي كوتاه از قدرت كناره گرفت. پس از آن "اولوسگان اوبا سانجو" مجددا طي انتخابات عمومی به رياست جمهوري نيجريه انتخاب شد و تا سال 2007 بر مسند رياست جمهوري كشور تکیه زد . "عمر يارادوا" (Umaru Musa Yar'Adua ) پنجمين رئيس جمهور غيرنظامي نيجريه بود كه از آن سال تا 2010 رياست جمهوري كشور را برعهده گرفت. پس از درگذشت یارادوا ، گودلاک جاناتان(Good luck Jonathan ) تا سال 2015 میلادی در راس قدرت بود و از سال 2016 ژنرال بازنشسته محمد بوهاری طی انتخاباتی عمومی بار دیگر به عنوان رئیس جمهور ، عالی ترین پست اجرائی کشور نیجریه را عهده دار شده است.
در مجموع مي‌توان گفت تاريخ معاصر اين كشور از ابتداي استقلال مملو از درگيري‌ها و كودتاهاي نظامي مكرر بوده و عليرغم آن كه برخي از كودتاچيان و رؤساي غيرنظامي اصلاحاتي را در رابطه با تشكيل احزاب سياسي، آزادي‌هاي سياسي، توجه به حقوق بشر، آزادي زندانيان سياسي، آزادي مطبوعات، تأمين صلح و امنيت، رفع مشكلات اقتصادي و ... انجام داده اند ولي در عمل بي‌ثباتي سياسي كشور نیجریه مانع از تحقق اهداف ياد شده طي چند دهه گذشته شده است.
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا (زمينه ها و آسيب ها)


دیدار دکتر ظریف و وزیر خارجه نیجریه- تهران 1394
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
مهم ترین موافقت نامه های امضاء شده بین دو کشور:
امضاء موافقت نامه فرهنگی ایران و نیجریه 1375
امضاء یادداشت تفاهم همکاری های مبارزه با مواد مخدر و روان گردان  1377
امضاء موافقت نامه بازرگاني ایران و نیجریه  1379
امضاء موافقت نامه همکاری های رادیو و تلویزیونی ایران و نیجریه  1384
امضاء يادداشت تفاهم اولین اجلاس كمیسیون مشترك همکاری های دو كشور 1383
امضاء يادداشت تفاهم همکاری های صنعتي 1383
امضاء يادداشت تفاهم تشکیل شورای مشترك همکاری های بازرگانی دو كشور 1386
امضاء موافقت نامه همکاری های گمرکی 1387
امضاء موافقت نامه تشویق و حمایت متقابل از سرمایه گذاری خارجی  1387
امضاء الحاقیه موافقت نامه بازرگانی  1387
امضاء یادداشت تفاهم استاندارد 1387
امضاء برنامه اجرایی همکاری در زمینه صدا و سیما 1387
امضاء یادداشت تفاهم بین سازمان توسعه تجارت و سازمان توسعه تجارت و سرمایه گذاری نیجریه 1389
امضاء یادداشت تفاهم چهارمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری های دو کشور 1391
امضاء یادداشت تفاهم همکاری های صنعتی 1393
امضاء یادداشت تفاهم همکاری های زمین شناسی ، معدن، فرآوری مواد معدنی و متالوژی 1393
امضاء یادداشت تفاهم گردشگری 1393
امضاء یادداشت تفاهم همکاری بین سازمان توسعه تجارت و شورای توسعه صادرات کشور نیجریه 1395
نوع نگرش دولتمردان نیجریه به فعاليت هاي اقتصادی جمهوري اسلامي ايران:
  • نگاه مثبت دولتمردان نیجریه به جمهوری اسلامی ایران در دو دهه اخیر
    استقبال دولت نیجریه از حضور سالیانه شرکت های خصوصی ایرانی در نمایشگاه تجاری بین المللی ابوجا
    اشتیاق نیجریه به گسترش روابط با ج.ا.ایران به عنوان دولتی قدرتمند و مستقل در قاره آسیا


آسیب شناسی روابط اقتصادی ایران و نیجریه:
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
هرچند از بدو پیروزی انقلاب اسلامی ایران و به دلیل حضور گسترده مسلمانان در نیجریه خصوصا در ایالات شمالی ، رویکرد دو کشور در مسیر توسعه مناسبات اقتصادی و بهره گیری از ظرفیت های طرف مقابل بوده است با این حال در نگاهی آسیب شناسانه باید گفت جمهوری اسلامی ایران طی سه دهه اخیر نتوانسته است به اهداف اقتصادی خود در این بازار بزرگ یکصد و نود میلیون نفری در منطقه راهبردی غرب آفریقا و دستیابی به کشورهای اطراف از مسیر نیجریه نائل آید.
در واقع علیرغم برنامه ریزی های صورت گرفته مبنی بر سرمایه گذاری موسسات دولتی و خصوصی جمهوری اسلامی ایران در زمینه انرژی برق و تاسیس نیروگاه های برق ، تولید و راه اندازی خط مونتاژ تراکتور و احداث خطوط انتقال لوله نفت و گاز در نیجریه طی یک دهه گذشته و با وجود افزایش صادرات ایران به نیجریه در سال 1396 هنوز سیاست گذاری مدون میان مدت و بلندمدتی در قبال این کشور تدوین و طراحی نشده است.
این در حالی است که تاکنون هیات های عالیرتبه اقتصادی متعددی از ایران و نیجریه به کشورهای مقابل سفر کرده و مذاکرات زیادی در زمینه گسترش روابط اقتصادی فیمابین نیز در قالب برگزاری جلسات کمیسیون مشترک اقتصادی صورت گرفته است . با این حال همان گونه که اشاره شد طرفین با وجود بهره گیری از جایگاه دو قدرت سیاسی اقتصادی منطقه ای در خاورمیانه و غرب آفریقا و نقش تاثیرگذار خود در دو قاره آسیا و آفریقا اراده چندانی در عملیاتی نمودن تصمیمات متخذه صورت نداده اند که عمدتا به برخی فراز و نشیب های سیاسی بین جمهوری اسلامی ایران و نیجریه و تحرکات مرموزانه کشورهای غربی و اسرائیل در عدم گسترش مناسبات سیاسی اقتصادی دو کشور بازمی گردد.
این در حالی است که علاوه بر امکان بهره گیری از پتانسیل و توانمندی بالای گروه هشت کشور اسلامی در حال توسعه با نام اختصاری" گروه دی ۸ " (متشکل از کشورهای ایران ، ترکیه ، پاکستان ، بنگلادش ، مالزی ، اندونزی ، مصر و نیجریه) در راستای ارتقاء روابط اقتصادی دو کشور ایران و نیجریه - در بخش های تجارت، صنعت، كشاورزي، انرژي، حمل و نقل و فرهنگ - ؛ از دیگر ظرفیت موجود بین دو کشور نظیر در دستور کار قرار دادن روش تهاتر و مبادله کالاهای مورد نیاز طرفین از طریق تجارت تهاتری نیز بهره برداری مناسبی بعمل نیامده است.
سرمایه گذاری شرکت های ایرانی در بخش های ذیل که بارها طرف نیجریه علاقه خود را ابراز نموده است نیز طی یک دهه گذشته مورد غفلت طرف ایرانی قرار گرفته و چشم انداز مشخصی برای ورود به این عرصه ها در آینده نزدیک وجود ندارد : استخراج طلا ، ذغال سنگ ، نفت و مواد معدنی ذیل آن ، تاسیس پالایشگاه و تجهیزات مربوطه به آن ، تولید اسپری های حشره کش ، اقلام دارویی ، لوله و سیلندر گاز ، کود شیمیایی ، انبارداری و صنعت بسته بندی ، جهان گردی و جذب توریست.
علاوه بر آن طرح تاسیس چند فروشگاه ایرانی عرضه کننده مستقیم تولیدات صنعتی شرکت های دولتی و خصوصی ایرانی در مناطق مختلف نیجریه بویژه شهرهای لاگوس و ابوجا و فراهم آوردن امکان ارزیابی بازار این کشور برای عرضه و فروش محصولات شرکت‌های ایرانی که می تواند دستاوردهای قابل توجهی در توسعه مناسبات اقتصادی دو کشور بدنبال داشته باشد نیز هنوز وارد فاز اجرائی نشده است.
به موازات آن دو کشور هنوز در مورد اتخاذ راهکارهایی عملیاتی برای درنظر گرفتن مشوق‌های تخفیف در مالیات‌های مختلف و عوارض واردات که می‌تواند برای یک دوره سه تا پنج سال ارائه شود به دستاوردهای ملموس و مشخص دست نیافته اند. . توسعه همکاری‌های نمایشگاهی میان دو کشور نیز که باید بصورت سالیانه یا دوسالانه در ایران و نیجریه عملیاتی و بدون وقفه دنبال گردد هنوز در مسیر متوازن و مستمری قرار نگرفته و این نمایشگاه ها تاکنون بصورت مقطعی در نیجریه برگزار شده است.
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
نگاهی به تبادل هیات های اقتصادی عالی رتبه دو کشور حداقل طی دو دهه گذشته نیز بخوبی نمایانگر این واقعیت است که سیاست های جمهوری اسلامی ایران در مورد کشور نیجریه و بهره گیری از ظرفیت های اقتصادی فراوان این کشور بطور کامل تحقق نیافته است:
سفر هیات بازرگاني به سرپرستي وزير وقت بازرگاني جمهوری اسلامي ايران به نیجريه - 1369
سفر اوبا سانجو رئیس جمهور وقت نیجریه به ایران  و امضاء چند یادداشت تفاهم سیاسی اقتصادی-1379
سفر هیات بازرگاني اتاق بازرگاني صنايع و معادن ج.ا.ايران به نیجريه - 1382
سفر اوبا سانجو رئیس جمهور وقت نیجریه به ایران  و امضاء چند یادداشت تفاهم سیاسی اقتصادی- 1382
سفر هیات عالیرتبه سیاسي ـ اقتصادي به سرپرستي سیدمحمد خاتمی رياست جمهوری وقت ايران به نیجريه و امضاء چند یادداشت تفاهم سیاسی اقتصادی- 1383
سفر هیات اتاق بازرگانی نیجریه به تهران- 1386
شرکت وزیر وقت بازرگانی ج.ا.ایران و هیات همراه در سومین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری ملی دو کشور - ابوجا 1387
سفر هیات سازمان بازرگانی استان تهران به نیجریه - 1388
حضور محمود احمدی نژاد رئیس جمهور وقت در اجلاس سران D-8 -ابوجا 1389
سفر وزیر امور خارجه نیجریه به جمهوری اسلامی ایران و شرکت در چهارمین اجلاس کمیسیون مشترک همکاری ملی دو کشور 1389
بازدید هیات تجاری نیجریه از نمایشگاه صنعت - 1389
سفر هیات تجاری ج.ا.ایران به نیجریه - 1389
سفر هیات بخش خصوصی ج.ا.ایران به نیجریه - 1393
سفر وزیر وقت صنعت، معدن و تجارت و هیات همراه به نیجریه و برگزاری پنجمین اجلاس کمیسیون مشترک  دو کشور - 1393
سفر وزیر صنعت نیجریه به ایران - 1394
سفر وزیر خارجه وقت ج.ا.ایران و هیات تجاری بازاریابی همراه به نیجریه - 1395
سفر رئیس شورای صادرات نیجریه و هیات همراه به تهران - 1395
سفر معاون وزير صنعت، معدن و تجارت و هیات همراه به لاگوس ، بازيد از سفارت سابق ايران در لاگوس و تبديل آن به مركز تجاري ايران 1396
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا(فرصت ها، تهديدها ،ضعف ها و قوت ها)


مهم ترين اقدامات به عمل آمده در چارچوب توسعه روابط اقتصادی دوجانبه:
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
نمایی از شهر ابوجا پایتخت نیجریه
برگزاری پنج دوره کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی دو کشور ( 1383،1384،1387،1391،1393)
تبادل هیات های عالیرتبه سیاسي، اقتصادي و فرهنگی میان دو كشور
برگزاري چند نمايشگاه كالاهای جمهوری اسلامي ايران در نیجريه
برگزاری همایش معرفی فرصت های تجاری و سرمایه گذاری ایران و نیجریه - 1387
اعزام رایزن بازرگانی جمهوری اسلامی ایران به نیجریه
مشارکت و حضور شرکت های ایرانی در نمایشگاه حاشیه اجلاس سران D-8 -1389
 برگزاری سمینار فرصت های تجاری ایران و نیجریه در ابوجا 1389


فرصت ها:
  • عضویت قدرتمند و تاثیرگذار نیجریه به عنوان یکی از قدرت های بزرگ منطقه ای قاره آفریقا در بلوک‌های اقتصادی مهم منطقه ای همچون اتحادیه آفریقا و جامعه اقتصادی کشورهای غرب آفریقا(اکوواس) و امکان بهره گیری جمهوری اسلامی ایران از ظرفیت های اقتصادی این سازمان ها از طریق کشور نیجریه
    بازار مناسب نیجریه برای فعالیت شرکت های ایرانی دست اندرکار در کشاورزی در زمینه انتقال تجربه و فناوری نوین کشت و زرع ، تراکتور و دیگر ماشین آلات کشاورزی و امکان فروش تولیدات صنعتی کشاورزی ایرانی به کشورهای نیجر، مالی و بورکینافاسو از طریق نیجریه .
    امکان بهره گیری از موقعیت راهبردی و کلیدی نیجریه در ایجاد ارتباط با کشورهای محصور در خشکی مناطق غرب و مرکز آفریقا نظیر چاد ، آفریقای مرکزی ، نیجر ، مالی و بورکینافاسو
    استقبال دولت نیجریه از سرمایه گذاری شرکت های تخصصی دولتی و خصوصی ایرانی در خصوص اکتشاف و استخراج نفت در مناطق نفت خیز این کشور
    استقبال دولت نیجریه از سرمایه گذاری شرکت های مادر تخصصی ایرانی در زمینه تاسیس تجهیزات پالایشگاهی و صنایع وابسته نظیر نصب شیرهای متوسط پرفشار ، موتورهای پمپ ، تجهیزات دریلینگ ، گل مخصوص دریلینگ ، سیمان مخصوص دریلینگ ، صنایع نورد و شیرهای مغناطیسی ، نصب و راه اندازی تجهیزات پایین دستی ، لوله گذاری ، نگهداری از خطوط لوله ها ، صنایع وابسته به گاز مایع ال پی جی و ساخت و نگهداری مخازن نفتی و حمل و نقل درون کارگاهی.
    استقبال دولت و بخش خصوصی نیجریه از سرمایه گذاری شرکت های مادر تخصصی ایرانی در معادن و سنگ های معدنی این کشور نظیر باریت ، جیپم ، کائولین و مرمر .
    تصویب قانون تشویقی دولت نیجریه مبنی بر درنظر گرفتن تنفس های مالیاتی دو ساله برای شرکت های خارجی سرمایه گذار در این کشور که شامل شرکت های ایرانی نیز می شود .
    تضمین دولت نیجریه به شرکت های خارجی در زمینه بهره برداری و بازگشت سرمایه
    فراهم آمدن تسهیلات قابل توجه و توسعه مشوق های مالی و غیرمالی متنوع در اعطای مجوزهای مربوطه به شرکت های خارجی سرمایه گذار در نیجریه از سال 2011 میلادی
    تصویب برسمیت شناخته شدن مالکیت 100 درصدی شرکت های خارجی سرمایه گذار در معادن کشور مطابق با بند 16 قانون سرمایه گذاری معادن نیجریه
    رشد فزاینده ضریب نفوذ تلفن های ثابت و همراه در نیجریه و استقبال این کشور از شرکت های مخابراتی پیشرفته خارجی
    امکان سرمایه گذاری شرکت های پیشرفته اینترنتی ایران در زمینه WIFI و WIRELESS در نیجریه
    امکان سرمایه گذاری شرکت های پیشرفته مخابراتی اینترنتی داخلی در بازار بسیار سودمند وای مکس ، جی 3 و جی 4 در کشور نیجریه
    امکان سرمایه گذاری مناسب شرکت های دولتی و خصوصی ایران در بخش های استخراج طلا ، ذغال سنگ ، ، تاسیس پالایشگاه و تجهیزات مربوطه به آن ، تولید اسپری های حشره کش ، مواد دارویی ، لوله و سیلندر گاز ، کود شیمیایی ، انبارداری و صنعت بسته بندی در نیجریه
    وجود بازار بسیار مستعد برای شرکت های سرمایه گذار داخلی در بخش های صنعت برق و انرژی در نیجریه
    استقبال و حمایت دولت نیجریه از تاسیس مرکز تجاری ایران در لاگوس و ارایه تسهیلات ویزای تجاری به بازرگانانایرانی
    زمینه مساعد برای سرمایه گذاری شرکت های خصوصی ایرانی دست اندرکار در صنعت فیبر نوری نیجریه با توجه به زیرساخت های مناسب و گستره عظیم کاربران اینترنتی در نیجریه
    وجود ساختار قدرتمند آموزش عالی و شبکه گسترده ای از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی صاحب نام همچون دانشگاه ایبادان ، دانشگاه لاگوس ، دانشگاه ابوجا ، دانشگاه احمدو بلّو ، دانشگاه عثمان دان فودیو ، دانشگاه ایلورین و ... در این کشور که از برقراری ارتباط علمی دانشگاهی با دانشگاه های ج.ا.ایران استقبال می کنند.
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
دانشگاه ایبادان
  • علاقه فراوان شرکت های دولتی و خصوصی نیجریه به محصولات فناورانه شرکت‌های دانش بنیان و استارتاپ ایرانی بویژه در عرصه های  فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرم‌افزارهای رایانه‌ای ، برق و الکترونیک و سخت‌افزارهای رایانه‌ای ، زیست‌فناوری ، تجهیزات پیشرفته ساخت و تولید آزمایشگاهی ، صنایع غذایی ، عمران و حمل ‌و نقل، برق ، معدن ، کشاورزی و آب ‌و هوا
    وجود شبکه بانکی مناسب برای نقل و انتقالات و گردش مالی در داخل و خارج کشور
    حضور جمعیت گسترده مسلمان 50 درصدی مسلمان[1] و اقلیت قدرتمند ده میلیون نفری شیعه در این کشور و امکان بهره گیری از پتانسیل و ظرفیت های آنان در زمینه توسعه مناسبات اقتصادی دو کشور با توجه به اشتراکات عمیق دینی و مذهبی و علاقه فراوان مسلمانان این کشور به جمهوری اسلامی ایران 

تهدیدها:
  • يكي از مشكلات اين كشور از نقطه نظر اقتصادي فساد مالي دولتمردان آن از ابتداي استقلال از انگلستان است به گونه‌اي كه مسئولان رده ‌بالاي مملكتي بيش از 90 درصد درآمدهاي نفتي كشور را صرف امور شخصي خود می نمایند و از اين نظر نيجريه به فاسد‌ترين كشور جهان از نظر مفاسد مالي و اقتصادي شهرت يافته است.
    طي چند سال گذشته اقدامات جدایی طلبان بیافرا در جنوب شرق نیجریه ، شبه نظامیان جنبش رهایی‌بخش دلتای نیجر (MEND ) در ایالات نفت خیز و دزدی و ناامنی های ناشی از حملات دزدان دریائی به کشتی های تجاری در خلیج گینه خسارت‌هايي ده‌ها ميلياردي بر درآمد ملي كشور آورده است.
    تداوم خشونت های فرقه ای و قومی قبیلگی در مناطق مسیحی نشین و عمدتا بین دهقانان متعلق به قبیله فولانی و بروز مقطعی برخی درگیری های مذهبی بین مسلمانان و مسیحیان یکی از چالش های بزرگ اجتماعی نیجریه محسوب می گردد.
    نیجریه از بدو استقلال از مشكلات اقتصادي نظیر فقر گسترده طبقات متوسط و رو به پائین اجتماعی ، تورم بالا، اتكاء به صادرات نفت ، بيكاري جوانان و بدهي‌هاي خارجي رنج مي‌برد.
    وجود برخی اختلاف نظرها بین جمهوری اسلامی ایران و نیجریه در سازمان اوپک در مورد سهمیه بندی میزان تولید نفت بر توسعه اقتصادی مناسبات دو کشور سایه افکنده است .
    اقدامات تروریستی بوکوحرام اعم از عملیات انتحاری ، بمب گذاری ، حمله به مناطق شهری و روستائی گروگان گیری ، سواستفاده از کودکان و زنان و ایجاد ناامنی در ایالات  مسلمان نشین شمال و شمال شرق نیجریه که با موجی از کشتار به همراه بوده است ، علاوه بر آسیب های اقتصادی بی شمار به تاسیسات اقتصادی بخش هایی از نیجریه موجب کشته شدن هزاران نفر و آوارگی صدها هزار نفر از مردم ساکن مناطق مسلمان نشین نیجریه شده است. حملات تروریستی بوکوحرام تصویر مخدوشی از کشور نیجریه در اذهان عمومی بین المللی ترسیم و این کشور را به کشوری نا امن در جهان مبدل ساخته است .
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
نقاط قوت:
  • استقبال دولت نیجریه از توسعه مناسبات اقتصادی خود با ج.ا.ایران
    استقبال دولت نیجریه از ورود سرمایه گذاران ایرانی به این کشور
    وجود سفارتخانه در هر دو کشور و امکان اخذ ویزای کشور نیجریه
    علاقه فراوان مسلمانان نیجریه به ایران و الگو قرار دادن ج.ا.ایران به عنوان کشوری انقلابی و استعمارستیز
    ظرفیت بالای نیجریه در عرصه های مختلف صنعتی و کشاورزی و وجود زمینه های مشترک بین دو کشور در این بخش ها
    نیاز مبرم کشور نیجریه به ارتقاء کیفیت و سامان بخشی نیروگاه های برق کشور و وجود دانش کاملا تخصصی در این حوزه در داخل کشور
نقاط ضعف:
  • ضعف بازاریابی و ناشناخته بودن نسبی ظرفیت‌ها و توانمندی‌های صنعتی جمهوری اسلامی ایران برای تجار نیجریه ای
    وجود مشکلات بانکی و عدم اتخاذ تدابیری مناسب برای رفع این تضییقات توسط کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور
    وجود مشکلات ناشی از حمل‌ ونقل بین دو کشور با توجه به عدم وجود خط کشتیرانی مستقیم بین دو کشور
    عدم وجود پرواز مستقیم بین ایران و نیجریه و بصرفه اقتصادی نبودن صادرات و واردات بین دو کشور از طریق خطوط حمل و نقل بین المللی هوایی
    اطلاعات محدود تجار و بخش خصوصی ایران از وضعیت اقتصادی کشور نیجریه
    بی اعتمادی و نگرش منفی بازرگانان بخش خصوصی به آفریقا و عدم علاقه و انگیزه برای انجام سرمایه گذاری های سنگین و درازمدت در کشورهای مختلف آفریقایی من جمله نیجریه
    تبلیغات منفی غرب و ارائه چهره ای مخدوش از جمهوری اسلامی ایران در سطح بین الملل با هدف مانع تراشی در گسترش روابط دوجانبه ایران و کشورهای مختلف آفریقائی
    وجود مشکلات در زمینه صادرات و واردات ناشی از تحریم های یکجانبه ایالات متحده آمریکا علیه ج.ا.ایران
    فقدان زیرساخت های مناسب بانکی و مالی بین دو کشور ایران و نیجریه برای دور زدن تحریم های یکجانبه ایالات متحده آمریکا
    عدم عضویت ج.ا.ایران در جامعه اقتصادی غرب آفریقا اکوواس به عنوان مهم ترین سازمان منطقه ای غرب آفریقا و عدم اطلاع از مناقصات و فرصت های تجاری این سازمان مرتبط با کشورهای عضو و از جمله نیجریه
    نارضایتی دولت ایران از سیاست بسیار خشونت بار دولت و نظامیان نیجریه در سرکوب و کشتار شیعیان نیجریه طی سال های گذشته و سایه افکندن نسبی این موضوع در مسیر بسط و توسعه روابط سیاسی اقتصادی دو کشور
    مخالفت جدی دولتمردان ج.ا.ایران با ضرب و جرح شدید شیخ ابراهیم یعقوب زاکزاکی رهبر شیعیان نیجریه و تداوم حبس خانگی این عالم بزرگوار علیرغم رای دادگاه عالی نیجریه مبنی بر لزوم آزادی وی
    اختلاف نظر جمهوری اسلامی ایران با مقامات بلندپایه نیجریه در مورد ایجاد محدودیت برای رهبران شیعه این کشور و سایه افکندن نسبی این موضوع در مناسبات سیاسی دو کشور
نیجریه دروازه ورود ايران به بازار پر رونق غرب آفریقا
دیدار دکتر ظریف و هیات همراه با محمد بوهاری رئیس جمهور نیجریه –مرداد 1395

راهكارهاي حضور موفق اقتصادی ج .ا .ايران در نیجریه:
اجرایی شدن راهکارهای ذیل می تواند در توسعه مناسبات ایران و نیجریه به ویژه در عرصه روابط اقتصادی راهگشا باشد:
  • ترسیم نقشه راه عملیاتی توسعه روابط اقتصادی کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت ایران و نیجریه مطابق با واقعیات موجود
    تلاش برای ارتقاء تراز مبادلات تجاری دو کشور به سطح حداقل 50 میلیون دلار در سال
    تلاش برای عملیاتی ساختن موافقت نامه هاي اقتصادی موجود بین دو کشور
    اتخاذ تدابیر جدی برای حضور بخش خصوصی در نیجریه و درنظر گرفتن برخی مشوق ها نظیر اعطای وام های با بهره کم برای موسساتی که تمایل به حضور در این کشور دارند.
    رفع موانع گمرکی موجود در راستای توسعه صادرات کالاهای مختلف صنعتی به نیجریه
    ایجاد زیرساخت های لازم برای کمک به توسعه صادرات به کشورهای مختلف آفریقایی من جمله نیجریه
    توسعه خدمات بانکی و تسهیلات بیمه بین دو کشور بر مبنای عملیاتی کردن موافقت نامه های امضاء شده
    پیگیری طرح‌های جدید در راستای تقویت و سرعت بخشیدن به همکاری‌های اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری با نیجریه
    تلاش برای شناسایی زمینه‌های جدید همکاری و افزایش حجم روابط تجاری و اقتصادی با نیجریه
    عملیاتی کردن و تحرک بخشیدن به روابط تجاری و بازرگانی جمهوری اسلامی ایران و نیجریه در عرصه‌های مختلف فنی ، انرژی، بهداشت و درمان و تأسیسات زیربنایی
    عملیاتی نمودن طرح راهبردی توسعه مناسبات علمی دانشگاهی دو کشور با در نظرگرفتن پتانسیل و ظرفیت بالای دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی جمهوری اسلامی ایران و نیجریه
    معرفی کامل دانش بالای فنی ج.ا.ایران در عرصه های مختلف صنعتی به دولت نیجریه (سدسازی ، منابع نفت و گاز، خودرو، ماشین آلات کشاورزی ، ساخت نیروگاه، کشف میادین نفتی و تولید انرژی خورشیدی ، توسعه زیرساخت‌های شهری و ساخت و ساز )
    امکان سنجی بهره گیری از طيف گسترده اي از دانش آموختگان دانشگاه های داخل در قالب اعزام نیروهای متخصص به نیجریه با هدف انجام پروژه های مشترک
    امکان سنجی بهره گیری از ظرفیت و پتانسیل سازمان های منطقه ای غرب قاره آفریقا ( بویژه اکوواس) با هدف توسعه مناسبات اقتصادی طرفین
    تدوین استراتژی میان مدت و بلند مدت «توسعه روابط اقتصادی با نیجریه» در قالب همکاری و هماهنگی بین وزارتخانه های اقتصادی کشور
    بررسی دقیق "مدل چینی توسعه در آفریقا" و "راهبرد مناسبات اقتصادی ترکیه ، هندوستان و برزیل با قاره آفریقا " در راستای الگوگیری از شاخصه های مثبت سیاست های اقتصادی کشورهای رقیب در قبال آفریقا منجمله نیجریه
    آسیب شناسی دلایل عدم موفقیت راهبردهای اقتصادی ایران در قاره آفریقا طی سه دهه اخیر
    تلاش برای تغییر نگرش منفی بخش خصوصی در ورود به قاره آفریقا
    انجام طرح های پژوهشی در مورد کشورهای مختلف آفریقائی منجمله نیجریه با هدف ارائه اطلاعات شفاف و واقع بینانه از کشورهای مختلف این قاره به بخش خصوصی علاقمند به سرمایه گذاری در آفریقا
    معرفی ساختار اقتصادی ، صنعتی ، نظام مالی و بانکی و جایگاه منطقه ای نیجریه به بخش خصوصی بر اساس جدیدترین اطلاعات موجود
    معرفی ظرفیت های والای اقتصادی و صنعتی جمهوری اسلامی ایران در بخش های تخصصی نفت ، گاز ، تاسیس نیروگاه های برق ، سدسازی ، مسکن ، شبکه آبرسانی و ... به بخش خصوصی نیجریه و تشویق آنها به ایجاد ارتباط با شرکت های خصوصی داخلی
    تدوین برنامه جامع عملیاتی برای حضور فعال شرکت‌های خصوصی ایرانی در کشورهای منطقه غرب آفریقا - با جمعیتی در حدود 400 میلیون نفر
    معرفی ظرفیت‌ خارق‌العاده نیروی انسانی تحصیل کرده و خلاق ایرانی فعال در عرصه های مختلف علمی، فناوری ، اقتصادی ، کارآفرینی و نوآوری به عموم کشورهای آفریقایی و ارائه جدیدترین اطلاعات در خصوص ارتقاء جایگاه ایران در شاخص‌های جهانی نوآوری (GII) که موجب شده است جایگاه ج.ا.ایران در حوزه برخی از فناوری‌های کلیدی در بین کشورهای برتر دنیا قرار گیرد.
    تداوم برگزاری سمینارهای تخصصی معرفی فرصت های تجاری سرمایه گذاری ایران در نیجریه در تهران یا دیگر شهرهای صنعتی ایران با هدف شفاف سازی و ارتقاء سطح معلومات تجار و بازرگانان ایرانی از وضعیت کشورهای غرب آفریقا و منجمله نیجریه
    تدوین طرح عملیاتی از سوی مقامات عالی دولت جمهوری اسلامی ایران در خصوص فراهم آوردن زمینه لازم برای اعزام نیروی انسانی متخصص ایرانی به نیجریه در بخش های آبرسانی ، شبکه توزیع برق ، فنی مهندسی ، کشاورزی ، پزشکی و آموزشی
دکتر امیربهرام عرب احمدی
مدیر گروه مطالعات آفریقای مرکزی و جنوبی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران
مرجع : واحد مرکزی خبر
کد مطلب : ۷۷۲۲۱۲
ارسال نظر
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما

منتخب
پیشنهاد ما