Islam Times 4 Jul 2012 232012000000Wed, 04 Jul 2012 23:15:01 -0400 23:15 https://www.islamtimes.org/az/article/176720/abş-və-digər-nüvə-ölkələrinin-böyük-yalanı -------------------------------------------------- Title : ABŞ və digər nüvə ölkələrinin böyük yalanı -------------------------------------------------- IslamTimes - ABŞ və nüvə silahına malik olan digər ölkələr bu silahın yayılmaması ilə bağlı təlaşlarında yalana əl atırlar. Onların məqsədi başqa ölkələri nüvə enerjisindən istifadə imkanından məhrum etməkdir. Text : Yel Universitetinin professoru Emanuel Valstrin Middle East Online-da dərc olunmuş yazısında bu mvzuya toxunur. ABŞ və nvə silahına sahib digər lkələrin əsas məqsədi nvə klubu zvlərini artırmamaqdır. Onlar nvə silahının yayılması ilə mbarizə aparmır. Sadəcə nvə imtiyazını inhisara almağa alışır. Bu lkələrin İrana qarşı siyasətlərini də bu prizmadan dəyərləndirmək olar. Valstrin deyir ki, ABŞ 1945-ci ildə Yaponiyaya 2 atom bombası atdıqdan sonra dnya daim byk nvə partlayışı təhlkəsini gzləyir. Atom bombasına malik olması ABŞ-a hərbi stnlk verib. ABŞ bu imtiyazı z əlində saxlamağa alışır. ABŞ-a qarşı ıxıb nvə silahına yiyələnən ilk lkə Sovetlər Birliyi oldu (1949-cu il). Byk faciənin baş verməsi qorxusu bu iki super dvlət arasında ilk dəfə nvə silahından istifadə etməmək barədə razılaşmanı gndəmə gətirdi. Tərəflər bir-birinə inanmadığından həmin razılaşma bugnədək qvvədə qalır. Amma başqa 3 lkə də nvə klubuna daxil olmaqda israrlı idi. Britaniyanı ABŞ bu kluba dəvət etdi. Fransa və in təzyiqlərə məhəl qoymadan nvə silahına sahib oldu. Beləcə 1970-ci ilədək BMT Təhlkəsizlik Şurasının 5 zv nvə silahı əldə etdi. Həmin vaxtdan başlayaraq Ağ Ev klub zvlərinin artmasına qarşı ıxdı. Onlar nvə silahının yayılmaması barədə sənəd hazırladılar. Hansı lkə nvə silahından imtina edərsə əvəzində 2 imtiyaz alır: Nvə enerjisindən slhməramlı istifadə haqqı və 5 nvə lkəsinin nvə cəbhəxanasını məhdudlaşdırmaq barədə hdəiliyi. Dnyanın Pakistan, Hindistan və İsrail istisna olmaqla btn lkələri hdəiliyi imzalayıb. Bu 3 lkə etirazlara baxmayaraq nvə silahı əldə edərək kluba qoşulub. Nvə silahının yayılmaması haqqında hdəiliyin elə əvvəlcədən iki nqsanı olub. Əvvəla klub zvləri nvə cəbhəxanasını ixtisara salmaq fikrində deyil. 25 illik hdəiliyin uzadılması n konqresə mraciət olunub və Obama nvə sənayesinin inkişaf etdirilməsi ilə bağlı bəyanat verib. O biri klub zvləri də şbhəsiz həmin addımı atacaq. İkinci nqsan budur ki, mvzunun siyasi təsirləri var. Belə grnr ki, bir lkə nvə enerjisindən slhməqsədli istifadə etmək n hansısa həddə nvə texnologiyasına yiyələnməlidir. Amma bu istək nvə klubunda birmənalı qarşılanmır. Hazırda yalnız klub zvləri z nvə sənayesini genişləndirir. ABŞ və mttəfiqləri dnyanın başqa lkələrini bu haqdan məhrum etməyə alışırlar. Hədəfdə olan əsas lkə İrandır. ABŞ və İsrail İran ətrafında təbliğat kampaniyası qurub. Onlar iddia edirlər ki, İran bu texnologiyaya yiyələnib nvə silahı hazırlayacaq və İsrailə hcum edəcək. Eyni təzyiqlərlə rastlaşan Şimali Koreya NPT razılaşmasından xaric oldu və hazırda dnyanın 9-cu nvə lkəsi sayılır. Bir ox lkələr İranın getdiyi yolu gedib. Amma belə grnr ki, ABŞ-ın təbliğat kampaniyası İranın nvə haqqına qarşı ynəlib. Nvə klubu inhisarı saxlamaq məqsədi ilə yalan danışır. Onlar nvə partlayışından narahat deyil. Sadəcə nvə stnlyn əldə saxlamaq istəyirlər. Nvə bombasını kimsə istifadə etmək n hazırlamır. Məqsəd başqa lkələrin hcumundan sığortalanmaqdır. Mvzu dalana dirənib. Nvə silahı slhn təminatı kimi grnr və buna grə də btn lkələr bu silaha sahib olmağa alışır. Mvzuya belə yanaşma təhlkəlidir. Əgər nvə partlayışı ehtimalı mində birsə də, bu mində bir byk təhlkədir. Atom silahından istifadəyə qadağa qoyulması ABŞ və Sovetlər Birliyinin simasında faydalı oldu. Pakistan və Hindistan nmunəsində də belədir. Bəs nə n bu razılaşma btn klub zvlərinə aid olunmasın? Hazırda nvə qdrəti təkcə geosiyasi stnlk yox, həm də etibar və qrur hesab olunur.