اسلام تايمز 7 آبان 1399 ساعت 11:29 https://www.islamtimes.org/fa/article/894307/نقش-شهید-فتحی-شقاقی-تغییر-روند-مبارزات-فلسطین -------------------------------------------------- عنوان : نقش شهید فتحی شقاقی در تغییر روند مبارزات فلسطین -------------------------------------------------- اسلام تایمز: بنیانگذار جنبش جهاد اسلامی با الهام از تفکر امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی ایران، نقش بسزایی در تغییر روند مبارزات فلسطین با رژیم غاصب داشته است. متن : به گزارش اسلام تایمز، قرآن کریم برای بررسی آثار فردی و اجتماعی جوامع مختلف دو معیار و شاخص مطرح می کند؛ نخست تلاش فردی است که به اندازه یک امت عمل می کند و در اینجا خداوند متعال از حضرت ابراهیم به عنوان یک امت یاد می کند (إِنَّ إِبْرَاهِیمَ کَانَ أُمَّةً) چرا که این فرد به اندازه ای کار می کرد که یک امت می توانست از خواب غفلت بیدار و اصلاح گردد و از خرافات و انحرافات فکری نجات یابد. شاخص دوم قرآنی، یادآوری نقطه عطف های تاریخی که به تعبیر قرآن ایام الله هستند (وَذَکِّرْهُمْ بِأَیَّامِ اللَّهِ ۚ)، ایامی که سرنوشت و سرانجام جوامع در آن ها به سمت تعالی تغییر می یابد و شرایط جدید مبتنی بر کمال انسانی رقم می خورد. اگر ما بر اساس این معیار های الهی به ارزیابی فردی مانند فتحی شقاقی شهید فلسطین و امت اسلام بپردازیم جایگاه این شهید را بهتر دریافته و شناخت بهتری از او پیدا می کنیم. جرقه های ورود شهید فتحی شقاقی به مبارزات فلسطین علیه رژیم صهیونیستی شهید فتحی شقاقی در سال ۱۹۵۱ میلادی در خانواده ای مسلمان و متدین در نوار غزه در فلسطین اشغالی به دنیا آمد و در دوره ای زیست که سرزمینش از طرف صهیونیست ها غصب و بیش از نیمی از ملتش آواره شده و خانواده او نیز از جمله آوارگانی بودند که به اردوگاه رفح در غزه پناه آورده بودند. در دوران دبیرستان بود که ارتش های عربی در جنگ ۱۹۶۷ شکست سختی را متحمل شدند و نوار غزه به اشغال رژیم صهیونیستی درآمد و این شکست، جرقه ای برای آغاز تلاش هایش برای آزادی فلسطین شد. شقاقی در دانشگاه بیرزیت رشته ریاضیات را برگزید و سپس به کار تعلیم پرداخت. ولی در دانشگاه بیرزیت سیرآب نشد. او شیفته جمال عبدالناصر رهبر مصر و ناسیونالیسم عربی شد و تصمیم گرفت به این کشور سفر کند و در آنجا از نزدیک با جریان ناسیونالیستی آشنا و نیز تحصیل کند. در دانشگاه زقازیق واقع در شمال قاهره رشته پزشکی را انتخاب و مشغول به تحصیل شد و در آنجا یک تشکل دانشجویی طرفدار ناصر نیز ایجاد کرد؛ اما دیری نپایید که این گروه را منحل و از ناسیونالیزم چشم پوشی کرد. در چنین شرایطی، اتفاق عظیمی در خاورمیانه رخ داد که انتخاب های فتحی شقاقی را تحت تاثیر قرار داد و سرنوشت او را دگرگون ساخت. پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی(ره) در ایران او را وادار کرد تا بیشتر درباره امام خمینی و انقلاب اسلامی مطالعه کند و دیری نپایید که او مقاله ای تحت عنوان الامام الخمینی الحل الاسلامی البدیل یعنی امام خمینی راه حل اسلامی جایگزین را به رشته تحریر در آورد. پایه گذاری جنبش جهاد اسلامی تحت تاثیر تفکر امام خمینی (ره) دولت مصر فورا فتحی شقاقی را به تصور مهار او بازداشت و تحت شکنجه قرار داد، ولی در نهایت او را پس از چند ماه آزاد کرد، اما شقاقی نه تنها از رویکرد اعتقادی جدید خود روی گردان نشد که مقاله را با همان عنوان تبدیل به کتاب مفصلی کرده و درباره این مساله نظریه پردازی کرد؛ موضوعی که سازمان امنیت مصر را به شدت عصبانی کرده و منجر به بازداشت مجدد او شد. دولت مصر پس از چند ماه بازداشت، ورود شقاقی را به این کشور ممنوع و سپس او را به غزه تبعید کرد. در آن دوران تقریبا همه گروه های مبارز برای آزادسازی فلسطین جزو گروه های چپگرا بودند که بر پایه الگوی جنگ مسلحانه و جنگ های آزادی بخش مبارزه می کردند؛ در اینجا بود که شقاقی تصمیم گرفت بر اساس فهمش از انقلاب اسلامی و تفکر امام خمینی (ره) سازمان جنبش جهاد اسلامی را در سال ۱۹۸۴ تاسیس و مبارزه را از غزه شروع کند. این سازمان ظرف چند سال به علت باور های جدید جهاد و شهادت تبدیل به مهمترین سازمان مبارز در داخل فلسطین شد. حمله به شجاعیه سرآغاز انتفاضه اول در سال ۱۹۸۷ نیرو های مبارز این گروه برای شکستن هیبت اشغالگران به زندان صهیونیست ها در شجاعیه واقع در شرق غزه حمله کردند که یک تحول بزرگ محسوب شده و این باور را در جامعه فلسطینی ایجاد کرد که می توان دشمن را در هر نقطه ای مورد حمله قرار داد حتی اگر در قلعه زندان شجاعیه باشد. این حرکت جسورانه سرآغاز مبارزه فراگیر مردمی شد که بعدها با نام انتفاضه اول از آن یاد شد. بسیاری از صاحبنظران و پژوهشگران پیرامون پدیدۀ جنبش های اسلامی معاصر و حرکت های آزادی بخش مسلمانان، معتقدند که انقلاب اسلامی ایران یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار در پیشبرد روند بیداری و آگاهی مسلمانان و ازدیاد فعالیت های مؤثر در جوامع عربی و اسلامی بوده است، جنبش جهاد اسلامی هم از این قاعده مستثنی نبوده و از انقلاب اسلامی ایران تأثیر پذیرفته است؛ علاوه بر این جنبش جهاد، در مراحل شکل گیری و پیدایش خود، تفاوت چشمگیری با دیگر نهضت های موجود داشت چرا که این جنبش به رهبری شهید شقاقی، مراحل رو به رو شدن نهضت و انقلاب ایران به رهبری امام خمینی (ره) با رژیم شاه را به دقت زیر نظر داشته و تغییر و تحولاتی را که از ابتدا تا پیروزی انقلاب رخ داد، پیگیری کرده بود. شهید شقاقی: انقلاب اسلامی یک تجربه فکری - سیاسیِ شیعه و کاملاً علمی است شهید فتحی شقاقی و دوستانش، از همان زمان تحصیل در دانشگاه های مصر در اواسط دهۀ ۷۰ میلادی (۱۳۵۰ شمسی)، امام خمینی (ره) و روش های مبارزاتی ایشان را کاملاً مورد توجه قرار دادند تا اینکه انقلاب به پیروزی رسید و آرزو و پیشگویی شهید شقاقی در مورد موفقیت و پیروزی امام و یاران او در به دست گرفتن حکومت در ایران، به واقعیت تبدیل شد. بهترین موید این حقیقت، همان کتاب امام خمینی راه حل اسلامی جایگزین است که شهید شقاقی مدتی پیش از پیروزی انقلاب در مصر منتشر کرد. او در این کتاب با بیان ویژگی های انقلاب و تاریخچۀ جنبش های اسلامی در ایران، با توجه به ماهیت و خصوصیات مذهب تشیع و با رد هر نوع اندیشۀ مخالف، پیروزی انقلاب را پیش بینی کرد و همۀ مسلمانان را به پیروی از روش انقلاب ایران در ایجاد تحولات، فراخواند، یعنی همان انقلابی که به گفته شهید شقاقی، یک تجربۀ فکری، سیاسی و کاملاً علمی، در سایۀ نظریات معاصر تشیع و نزدیک به دیدگاه های اهل سنت بود. شهید شقاقی در کتاب خود، بینش فکری سیاسی روشنی از امام خمینی و روند انقلاب اسلامی ایران ارائه کرد و در پژوهشی مفصل، مسائل و اتفاقات آن روز جامعۀ ایران در راه پیروزی انقلاب را بررسی کرد. حتی اسم و عنوانی که برای کتاب انتخاب کرد نشانگر آن است که او امام خمینی و روش انقلابی ایشان را نمونه ای جدید و جایگزین روش های دیگر جهان اسلام می دانست و این نشانۀ آگاهی و بلوغ فکری این شهید در برخورد با انقلاب اسلامی و رهبر آن است. بررسی ابعاد شخصیتی امام خمینی و روش مبارزاتی ایشان از نگاه جنبش جهاد تحلیل و بررسی ابعاد شخصیتی امام و روش مبارزاتی ایشان از سوی جنبش جهاد، تحت چهار عنوان کلی قابل تقسیم بندی است که عبارتند از: ۱ اسلام ۲ انقلاب ۳ فلسطین ۴ - وحدت راه حل اسلامی: شهید فتحی شقاقی معتقد بود که مطرح کردن اندیشه های جایگزین و شک و تردید نسبت به ایدئولوژی اسلامی و قدرت آن در حفظ انسجام امت، موضوع اصلی بحث و درگیری است که از قرن نوزدهم آغاز شده و تاکنون ادامه یافته است. در ادامۀ این روند، امام خمینی و انقلاب اسلامی او که مظهر روش و فکر ایشان بود، نمونه ای جدید از تمدن بشری ارائه کرد که پایان کار اندیشه های لائیک و همۀ انواع دیگر اندیشه هایی را اعلام کرد که می خواستند جایگزین اسلام شوند. امام خمینی مظهر جریانی نو بود که اسلام را به عنوان یک ایدئولوژی مطرح می کرد تا از طریق برپایی حکومت اسلامی، همۀ ابعاد زندگی و مشکلات آن را حل و فصل کند. ماهیت و پشتوانه های تاریخی و وظایف الهی انقلاب در دو چیز خلاصه می شود: یکی اسلام که انقلاب آن را به عنوان روشی برای رویارویی با تهدیدات جهان غرب، بار دیگر به صحنه آورد و دیگر، انقلابیون مسلمان ایرانی هستند که حاملان پرچم انقلاب در راه پیاده کردن اسلام و پیروزی آن در زمین و رسیدن به هدف نهایی زندگی که رضای خداوند عزوجل است. از دیدگاه امام خمینی، مفهوم جهاد و مبارزه، تنها تأکید بر ناکامی اندیشه های مخالف اسلام و در مقابل، توانایی دین اسلام در برپایی نظام حکومتی اسلامی و بیرون راندن جریانات لائیک، از بین بردن شک و تردید هایی که درباره اسلام مطرح شده نبود، بلکه جهاد و مبارزه در اندیشۀ امام، مخالفت و محکومیت همۀ موضع گیری ها و اندیشه هایی است که با این بخش از ماهیت اسلام (یعنی نقش اسلام در حکومت) در تضاد است؛ حتی اگر این اندیشه ها از سوی علمای دین هم مطرح شده باشد. فتحی شقاقی، مبارزه و مخالفت امام (ره) با این گروه از علما را ذکر کرده و عقیده دارد که آنان اسلام را یک حالت روحی و معنوی درون انسان می دانند که رابطه ای با سیاست و امور اجتماعی ندارد. امام خمینی (ره) این گروه را دشمنان داخلی نامید و پاکسازی مراکز و حوزه های علمیه و دینی از این آخوند های درباری را ضروری می دانست. موضع گیری جنبش جهاد در قبال این مسأله که امام (ره) آن را در عرصۀ عمل، پیاده کرد، موجب تقویت وحدت میان بخش های مختلف جنبش گردید و همه آنها، اسلام را به جای دیگر افکار لائیک، برگزیده و تنها راه آزادی فلسطین قلمداد می کردند و عقیده داشتند که تنها اسلام است که می تواند نیرو ها و توانایی های ملت ها و رهبران آنان را در راه آزادی و استقلال، ساماندهی کند. بنابراین، از همان ابتدا، امام خمینی به عنوان نقطۀ آغاز و دلیل و برهان عملی و قاطع در تأیید صلاحیت و توانایی های اسلام در پیشبرد زندگی بشر، در اذهان اعضای جنبش جلوه کرده و نشان داد که می توان حکومتی منطبق با احکام و مفاهیم اسلامی در راستای سعادت انسان، جامعه و جهان ایجاد کرد.